Terug naar overzicht

Zingeving in de GGz: herstel of misgreep?

  • Categorieën Overig
  • Duur 1u
  • Deelnemers 12
  • Laatste update Dinsdag 08-12-2020

Over deze sessie

Een multidisciplinaire richtlijn of generieke module “zingeving, spiritualiteit en psychische hulpverlening” – verkenningen, namens leden van de FZGG-werkgroep ‘MDR/module’

 

Inleiding en probleemstelling

Personen met psychische problemen zien zich geconfronteerd met vragen over zichzelf, hun relaties, hun taken, en over het bestaan als zodanig. Hoe ervaren zij nog zin, of hoe vinden zij de zin weer terug in het leven? Vanouds kon men deze zingeving vaak inkaderen in religieuze tradities en geloof. In toenemende mate blijkt dat veel mensen ook buiten religieuze tradities zingeving en spiritualiteit van belang vinden ook in relatie tot gezondheid en zorg (ZonMw, 2016). Internationaal speelt dit ook. De World Psychiatric Association heeft een position paper geschreven over het belang van dit onderwerp in de psychiatrie (Verhagen, 2018).

 

In de geestelijke gezondheidszorg valt de spirituele dimensie dikwijls te beluisteren, bijvoorbeeld aan de hand van ervaringen tijdens psychopathologie (depressie, psychose, suïcidaliteit) maar ook in de herstelfase (van Hoof e.a., 2014). Zingeving en spiritualiteit zijn gerelateerd aan een brede visie op herstel, alsook aan positieve gezondheid (Huber e.a., 2016), leefstijl geneeskunde en integrale geneeskunde (CIZG, 2019; Hoenders, 2014).

 

Tegelijkertijd bestaat er onduidelijkheid over wat zingeving en spiritualiteit inhouden (terminologie), hoe en wanneer deze materie in de zorg ter sprake komt, welke evidentie en best-practice (interventie) voor handen is en welke samenwerkingskaders beschikbaar en valide zijn.

 

Een richtlijn ‘zingeving, spiritualiteit en psychische hulpverlening’ beoogt in dit opzicht een vertrekpunt te bieden vanuit een interdisciplinair perspectief. Bij voorkeur sluit een dergelijke richtlijn aan bij de herstelbeweging en patiënten- en familieorganisaties, alsook bij vertegenwoordiging van zorg- en onderwijsinstellingen en verzekeraars.

 

Methode

Met behulp van onderbouwing vanuit de wetenschappelijke literatuur, visie- en beleidsdocumenten en ethische vertrekpunten wordt een denkbare indeling gepresenteerd met daarin de belangrijkste componenten van een multidisciplinaire richtlijn of generieke module over zingeving, spiritualiteit en psychische hulpverlening. Ook komt aan de orde wat er essentieel is qua draagvlak en interdisciplinaire samenwerking.

 

Resultaten

Een denkbare richtlijn of module beoogt (1) terminologie te verhelderen (‘betekenisgeving, zingeving, religie, spiritualiteit, existentiële factoren’), (2) een ethische plaatsbepaling te geven, (3) het beschikbare wetenschappelijk onderzoek weer te geven, en nieuwe onderzoeksvragen te agenderen, (4) te verduidelijken hoe zingeving en spiritualiteit meespelen in verschillende fases van psychische stoornissen, (5) Best practices te beschrijven met aanbevelingen voor zorgprofessionals ten aanzien van hulpverlening, preventie, visies op herstel, taakverdeling en interdisciplinaire samenwerking, (6) de relatie te beschrijven ten aanzien van andere zorgstandaarden / richtlijnen (bv. suïcidaliteit, herstelondersteunende zorg, palliatieve zorg).

 

Conclusie

De huidige bespreking van een multidisciplinaire richtlijn of module betreft een verkenning. Kunst zal zijn om toe te werken naar een tekst die voldoende pluriformiteit toestaat, ethische grenzen aanwijst, en taken op een reële wijze verdeelt, naar gelang de fase van zorg die in het geding is.

 

Vorm

Discussiegroep aan de hand van stellingen:

– ‘Zingeving’ is geen professioneel begrip

– Zingeving en ggz: herstel of misgreep?

– Behandelen van psychopathologie herstelt vermogen tot zingeving.

– Spiritualiteit, levensvragen en leefstijl horen niet in de psychiatrie thuis.

Deel 1 Zingeving in de GGz: herstel of misgreep?

Video deel 1
Tussentijdse vraag 1

Deel 2 Zingeving in de GGz: herstel of misgreep?

Deel 3 Zingeving in de GGz: herstel of misgreep?

Deel 4 Zingeving in de GGz: herstel of misgreep?

Over de sprekers

AS

Angelien Steen

1 sessies

RH

Rogier Hoenders

2 sessies

AB

Arjan Braam

1 sessies

SD

Sylvia de Kubber

1 sessies

Tags

FZGG GGz MDR Spiritualiteit Zingeving

Over deze sessie

  • Reflectie op de plek van zingeving en spiritualiteit in de GGZ.
  • Plaatsbepaling van de richtlijn in wording.
  • Nadere positionering van de psychiater, de geestelijke verzorger en andere disciplines zoals bv ervaringsdeskundigen, als het gaat om zingeving, spiritualiteit en andere existentiële onderwerpen.